අන්තර්ජාල ගවේෂණයේදී හානිකර වෙබ් අඩවි හඳුනා ගන්නේ කෙසේද
අන්තර්ජාලය හරහා තොරතුරු සෙවීම, ගොනු බාගත කිරීම සහ සමාජ මාධ්‍ය භාවිතය දෛනික ජීවිතයේ සාමාන්‍ය කටයුතු වී ඇත. එහෙත් සෑම වෙබ් අඩවියක්ම විශ්වාසදායක නොවන අතර, පෙනුමෙන් හොඳ වෙබ් පිටුවක් පිටුපස වංචාකාරී අරමුණක් සැඟවී තිබිය හැක.
හානිකර වෙබ් අඩවියක් මඟින් මුරපද, බැංකු තොරතුරු සහ පෞද්ගලික දත්ත සොරකම් කිරීමට උත්සාහ කළ හැක. සමහර පිටු පරිගණකයට අනිෂ්ට මෘදුකාංග ඇතුළත් කරන අතර, තවත් ඒවා ව්‍යාජ ත්‍යාග, රැකියා හෝ ගිණුම් තහවුරු කිරීම් පෙන්වා පරිශීලකයා රවටයි.
වෙබ් ආරක්ෂාව ගැන මූලික දැනුමක් තිබීමෙන් මෙවැනි අවදානම් බොහෝ දුරට අඩු කළ හැක. ලිපිනය පරීක්ෂා කිරීම, අමුතු පණිවිඩ හඳුනා ගැනීම සහ බාගත කිරීමට පෙර මූලාශ්‍රය සොයා බැලීම ඒ සඳහා වැදගත් පුරුදු වේ.
තාක්ෂණික දැනුම අඩු පරිශීලකයන්ට පවා මෙම සලකුණු හඳුනාගත හැකි ලෙස සරල පියවර කිහිපයක් අනුගමනය කළ හැක. අවදානම් පිටුවක් හඳුනාගත් විට එය වසා දමා, කිසිදු පෞද්ගලික තොරතුරක් ඇතුළත් නොකිරීම මූලික ආරක්ෂිත ක්‍රමයයි.
වෙබ් ලිපිනය පරීක්ෂා කිරීම
බ්‍රවුසරයේ ලිපින තීරුව පළමුව පරීක්ෂා කරන්න. විශ්වාසදායක වෙබ් අඩවිවල ලිපිනය නිවැරදි අක්ෂර වින්‍යාසයකින් තිබෙන අතර, අමුතු සංකේත, අමතර උපඩොමේන් හෝ ජනප්‍රිය සන්නාමයකට සමාන ව්‍යාජ නාම අඩංගු නොවේ. https තිබීම සම්බන්ධතාවය සංකේතනය කරන බව පෙන්වුවත්, එය වෙබ් අඩවිය සම්පූර්ණයෙන් විශ්වාසදායක බවට සාක්ෂියක් නොවේ.
උදාහරණයක් ලෙස බැංකුවක නමට සමාන අක්ෂරයක් වෙනස් කළ ලිපිනයක් වංචාකාරී විය හැක. සබැඳියක් ක්ලික් කිරීමට පෙර මවුසය එය මත තබා සැබෑ ලිපිනය පෙන්වනවාද බලන්න. කෙටි සබැඳිවල ගමනාන්තය පැහැදිලි නොවන නිසා විශේෂ සැලකිල්ලක් අවශ්‍ය වේ.
ව්‍යාජ පණිවිඩ හඳුනා ගැනීම
“ඔබේ ගිණුම වහාම අත්හිටුවනු ඇත” හෝ “ත්‍යාගය ලබා ගැනීමට දැන්ම ලොග් වන්න” වැනි පණිවිඩ පරිශීලකයා ඉක්මන් තීරණයකට තල්ලු කරයි. මෙවැනි හදිසි භාෂාව, අක්ෂර වින්‍යාස දෝෂ සහ අසාමාන්‍ය ත්‍යාග පොරොන්දු තතු සොරකම් කිරීමේ උත්සාහයක ලකුණු විය හැක.
විද්‍යුත් තැපෑලකින් හෝ පණිවිඩයකින් පැමිණෙන සබැඳියක් හරහා බැංකු ගිණුමට පිවිසීම වෙනුවට, බ්‍රවුසරයට ආයතනයේ නිල ලිපිනය ඔබම ඇතුළත් කරන්න. පණිවිඩය සැබෑදැයි සැකයක් ඇත්නම්, එහි ඇති දුරකථන අංකය භාවිත නොකර නිල වෙබ් අඩවියෙන් සම්බන්ධතා තොරතුරු සොයන්න.
උත්පතන සහ බාගැනීම් ගැන සැලකිලිමත් වීම
“ඔබේ පරිගණකයට වෛරසයක් ඇත” හෝ “මෙම යාවත්කාලීනය දැන් ස්ථාපනය කරන්න” යනුවෙන් හදිසියේ පෙන්වන උත්පතන බොහෝවිට භයානක විය හැක. බ්‍රවුසරය හෝ ආරක්ෂක මෘදුකාංගය නිල යාවත්කාලීන පණිවිඩයක් පෙන්වන්නේ නම්, එය සාමාන්‍යයෙන් පද්ධති සැකසුම් හෝ නිල යෙදුම් මධ්‍යස්ථානය හරහා තහවුරු කළ හැක.
නොදන්නා වෙබ් අඩවියකින් .exe, .apk, .zip හෝ සැක සහිත ලේඛන බාගත නොකරන්න. මෘදුකාංගයක් අවශ්‍ය නම් නිෂ්පාදකයාගේ නිල අඩවිය හෝ විශ්වාසදායක යෙදුම් ගබඩාව භාවිත කරන්න. බ්ලොග් සහ තාක්ෂණික ලිපි කියවන විට බ්ලොග් ආරක්ෂාව පිළිබඳ ලිපි වැනි විශ්වාසදායක මූලාශ්‍රවලින් මූලික දැනුම වැඩි කරගත හැක.
විශ්වාසනීයත්වය මැනීම
වෙබ් අඩවියක “අප ගැන”, සම්බන්ධතා, පෞද්ගලිකත්ව ප්‍රතිපත්තිය සහ භාවිත නියමයන් තිබේද බලන්න. ඒවා තිබීම පමණක් ප්‍රමාණවත් නොවුවත්, සම්පූර්ණයෙන්ම නිර්නාමික පිටුවකට වඩා වගකීමක් පෙන්වන ලකුණක් විය හැක. ලිපිවල කර්තෘ, ප්‍රකාශිත දිනය සහ මූලාශ්‍ර සඳහන් කර තිබීමද වැදගත් වේ.
| නිරීක්ෂණය කළ ලකුණ | ඇති විය හැකි අවදානම | කළ යුතු ක්‍රියාව |
|---|---|---|
| අමුතු වෙබ් ලිපිනය | ව්‍යාජ පිටුවක් | ලිපිනය වසා නිල අඩවියට යන්න |
| හදිසි ත්‍යාග පණිවිඩ | තතු සොරකම | කිසිදු තොරතුරක් නොදෙන්න |
| බලහත්කාර බාගැනීම | අනිෂ්ට මෘදුකාංග | බාගැනීම අවලංගු කරන්න |
| අතිශය අඩු මිල | මාර්ගගත වංචාව | විකුණුම්කරු තහවුරු කරන්න |
පාරිභෝගික අදහස් පමණක් විශ්වාස නොකරන්න. එකම ආකාරයේ ව්‍යාජ අදහස් රැසක් තිබිය හැකි අතර, සෙවුම් ප්‍රතිඵලවල ඉහළින් පෙන්වීමද ආරක්ෂාවට සහතිකයක් නොවේ. වෙබ් අඩවියේ නම සමඟ “වංචාව”, “සමාලෝචන” හෝ “ආරක්ෂාව” වැනි වචන යොදා වෙනත් මූලාශ්‍ර පරීක්ෂා කරන්න.
පෞද්ගලික තොරතුරු ආරක්ෂා කිරීම
නොදන්නා වෙබ් අඩවියකට ජාතික හැඳුනුම්පත් අංකය, බැංකු කාඩ්පත් විස්තර, මුරපද හෝ එක්වර භාවිත කේත ලබා නොදෙන්න. කිසිදු නීත්‍යානුකූල ආයතනයක් ඔබේ සම්පූර්ණ මුරපදය විද්‍යුත් තැපෑලකින් ඉල්ලා සිටින්නේ නැත. එකම මුරපදය සේවා කිහිපයක භාවිත කිරීමෙන් එක් ගිණුමක් කඩ වූ විට අනෙක් ගිණුම්ද අවදානමට පත්වේ.
බ්‍රවුසරයේ මුරපද කළමනාකරු, ද්වි-පියවර සත්‍යාපනය සහ ආරක්ෂක යාවත්කාලීන භාවිත කරන්න. පොදු වයිෆයි ජාලයකදී බැංකු සේවා හෝ සංවේදී ගිණුම් භාවිත කිරීමෙන් වළකින්න. අවශ්‍ය නම් විශ්වාසදායක වීපීඑන් සේවාවක් සහ ජංගම දත්ත සම්බන්ධතාවයක් භාවිත කළ හැක.
ආරක්ෂිත සෙවුම් පුරුදු
සෙවුම් යන්ත්‍රයේ ප්‍රතිඵලයක් ක්ලික් කිරීමට පෙර මාතෘකාව, ලිපිනය සහ කෙටි විස්තරය කියවන්න. අක්ෂර වින්‍යාස දෝෂ සහිත මාතෘකා, අතිශය ආකර්ෂණීය රූප සහ සත්‍ය බව තහවුරු කළ නොහැකි පුවත් ගැන සැකයෙන් බලන්න. බ්‍රවුසරයේ ආරක්ෂිත ගවේෂණ විශේෂාංගය සක්‍රියව තබා ගැනීම ප්‍රයෝජනවත් වේ.
තාක්ෂණික පද්ධති ගැන වැඩිදුර ඉගෙන ගන්නා විට ලිනක්ස් ආරක්ෂක උපදෙස් වැනි අධ්‍යාපනික මූලාශ්‍ර පරීක්ෂා කළ හැක. කෙසේ වෙතත්, ඕනෑම සබැඳියක් භාවිත කිරීමට පෙර එහි ලිපිනය, අන්තර්ගතය සහ බාගැනීම් විශ්වාසදායකදැයි වෙනම තහවුරු කරන්න.
හානියක් සිදු වූ විට ගත යුතු පියවර
සැක සහිත පිටුවකට මුරපදයක් ඇතුළත් කළේ නම්, වෙනත් ආරක්ෂිත උපකරණයකින් එම මුරපදය වහාම වෙනස් කරන්න. එකම මුරපදය භාවිත කළ අනෙකුත් ගිණුම්ද පරීක්ෂා කර ද්වි-පියවර සත්‍යාපනය සක්‍රිය කරන්න. බැංකු තොරතුරු ඇතුළත් කර ඇත්නම් බැංකුව අමතා කාඩ්පත අවහිර කිරීම හෝ ගනුදෙනු නිරීක්ෂණය කිරීම කළ යුතුය.
අනිෂ්ට ගොනුවක් බාගත කළේ නම් එය විවෘත නොකර මකා දමා ආරක්ෂක මෘදුකාංගයෙන් සම්පූර්ණ පරීක්ෂාවක් සිදු කරන්න. අනතුරක් හෝ වංචා උත්සාහයක් හඳුනාගත් විට ඔබේ අත්දැකීම බෙදාගන්න, එවිට අනෙක් පරිශීලකයන්ටද එවැනි අවදානම් ගැන දැනුවත් විය හැක.
වෙබ් පිටුවක් ආරක්ෂිතදැයි සෑම විටම සියයට සියයක් තහවුරු කළ නොහැකි වුවත්, සැක සහිත ලකුණු කිහිපයක් එකට පෙනෙන විට එයින් ඉවත්වීම හොඳම තීරණයයි. අද සිට සබැඳියක් ක්ලික් කිරීමට පෙර ලිපිනය පරීක්ෂා කර, පෞද්ගලික දත්ත සුරක්ෂිතව තබා, මෙම ආරක්ෂිත ගවේෂණ පුරුදු ඔබේ පවුලේ සහ මිතුරන්ගේද භාවිතයට හඳුන්වා දෙන්න.